Kunstgeschiedenis.jouwweb.nl
Home » 19 eeuwen schilderkunst » romantiek& realisme

Tijdens de Romantiek is de subjectieve ervaring van de Kunstenaar toonaangevend. Intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeelding staan aan de oorsprong van het Kunstwerk.

 De naam Romantiek is ontleend aan de middeleeuwse romances (verhalen waarin mensen de droom van het ultieme najagen).

De waardering van de rationele kant die de mens die de eeuw ervoor had gekenmerkt werd tijdens de Romantiek minder gewaardeerd.

Men beschouwde het rationalisme van de 18e eeuw als te beperkt.

Romantici keerden zich tegen de koele onverschillige objectiviteit van rationalistische denkers en de wetenschap.

Men vond: gevoel, fantasie,verbeelding,intuïtie,het onderbewuste, het onverklaarbare en het raadselachtige veel belangrijker.

 Belangrijke uitgangspunten zijn:

  • Voelen boven denken.
  • Het subjectieve boven het objectieve.
  • Synthese en holisme boven analyse.
  • Het ambigue en ironische boven ondubbelzinnigheid en helderheid.
  • Kunst boven wetenschap.
  • Creativiteit in de kunst boven nabootsing.
  • Het spirituele boven materialisme.
  • Zingeving boven nut.
  • Kwaliteit boven kwantiteit.
  • Een organische natuurbeschouwing boven een mechanische natuurbeschouwing.
  • De mens die deel van de natuur uitmaakt boven de mens die boven de natuur staat en haar probeert te gebruiken.

 

Oriëntalisme in de 19'eeuw

Orientalisme : de beeldende kunst die zich liet inspireren door voorbeelden uit de Oosterse kunst alsmede mensen en steden uit het Midden en Verre Oosten.

Europese kunstenaars gingen reizen en zagen de Oriënt als een inspiratiebron door de specifieke geuren, kleuren en mystiek.

In de 19de eeuw kwam het Oriëntalisme in Frankrijk tot volledige bloei.

Niet alleen in schilderijen, ook in het ontwerp van textiel en metaalbewerking komt de Oriëntaalse invloed terug. 

Vooral in het begin van de 19'eeuw was deze kunstvorm populair.

 

 

daumier

REALISME

Kunstenaars uit de romantiek proberen de werkelijkheid om te buigen naar droom- en/of ideaalbeelden.

In het Realisme ontstaat een vorm van beschrijvende kunst waarbij de natuurgetrouwe weergave in kleinere taferelen hoger staat aangeschreven dan  grote historische composities.

Door de werkelijkheid nader te bekijken wordt ook de overwegend schrijnende armoede  van de arbeider en het gewone volk zichtbaar.

Het realisme vertoont dan ook een sociaal karakter.

Het realisme baseert zich niet op een ideologie of een geestelijke en morele inhoud maar op de zichtbare werkelijkheid. 
(Het naturalisme daarentegen beperkt zich uitsluitend tot de weergave van de zintuiglijke waarneming.)
De kunstenaars buigen zich over het lot van hun medemens.

Kleur wordt ondergeschikt aan lijn. Het kleurgebruik blijft meestal getemperd en de compositie evenwichtig en eenvoudig.

Realisme

Na de periode van de Romantiek kon het niet uitblijven dat de realiteit of werkelijkheid van het dagelijkse leven weer de aandacht ging vragen. Zo ontstaat het Realisme.  
Kenmerken zijn
* Protest, reactie op zowel classicisme als de romantiek.
* Leven van alle dag als onderwerp. 
* In de beeldhouwkunst zijn het vooral veel historische monumenten.
* Bij de bouwkunst verschijnen nieuwe materialen maar blijft de stijl classicistisch.

Het oog gericht op de werkelijkheid

Realisme 1840 tot 1880 (een aantal kenmerken)
• Door de Franse revolutie 1789 ontstaan andere maatschappelijke verhoudingen en ontwikkeling
• Grauw en troosteloos bestaan voor boeren en arbeiders
• Rijke burgerij wereld van pracht en praal
• Ongekunstelde realiteit, van het werkelijke leven
• Millet, Rousseau, Corot
• Naturalistische = een stroming van het realisme: de school van barbizon (landschappen)
• Donker tinten (staan symbool) weerspiegelen het zware leven
• Kleurengamma
• Textuur, paletmes (pasteus verfgebruik)
• Door de uitvinding van de verftube kan men "en plein air" (open lucht/ buiten) schilderen

De gewone mens staat centraal -> aandacht voor leven, wonen en vooral werken.

De arbeider wordt niet als minderwaardig persoon beschouwd, maar als iemand die trots mag zijn op zijn prestaties.

 

Realisme

Het realisme toonde alledaagse gebeurtenissen zoals de gewone arbeider.  

Gustave Courbet was de oprichter, belangrijkste schilder en woordvoerder van het realisme. Andere schilders zijn bijvoorbeeld:

  • Théodore Rousseau
  • Jean-François Millet (romantisch realisme)
  • Édouard Manet
  • Charles-François Daubigny
  • Thomas Couture (nam de lelijkheid als thema)
  • Honoré Daumier (satirische cartoonist en schilder)
  • Jean-Baptiste Corot

Andere schilders zijn bijvoorbeeld:Théodore Rousseau Jean François Millet (romantisch realisme) Naar het voorbeeld van de Engelsen John Constable en John Crome ging men, vanaf 1832, "en plein air" schilderen, buiten, direct in de natuur, om bomen, planten, dieren en bevolking zo natuurgetrouw mogelijk te kunnen weergeven.

 

milletmillet

 

courbet

 

ILJA REPIN Socialistisch Realisme (Sovjet Unie)

 
sociaal realisme, zowel in de schilderkunst als in de beeldhouwkunst.

Bij het realistisch uitbeelden van de natuur en het leven van mens, dier en plant erin, verbeeld de kunstenaar een aanklacht tegen sociaal schrijnende omstandigheden.

Uit deze emotionele geladenheid ontstaat het latere expressionisme, zowel het figuratieve als het lyrisch abstracte, uit de 20e eeuw.

Sociaal realisme is niet hetzelfde als socialistisch realisme, de officiële kunststijl van de Sovjet-Unie. De twee stromingen delen dezelfde oorsprong en thema's, maar zijn niet hetzelfde. Socialistisch realisme kan omschreven worden als een specifieke tak van het sociaal realisme